TP.HCM đang xây dựng cơ chế dùng ngân sách thành phố để chia sẻ một phần chi phí nghiên cứu, sản xuất mẫu thử và đổi mới công nghệ, với mức hỗ trợ có thể lên tới 7 tỷ đồng cho một dự án.
Trong cuộc đua phát triển công nghiệp bán dẫn, chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) đang là một trong những rào cản lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Để giảm áp lực đầu tư ban đầu, TP.HCM đang xây dựng dự thảo nghị quyết về chính sách hỗ trợ các dự án sản xuất sản phẩm phụ trợ trực tiếp cho ngành bán dẫn và sản xuất thiết bị điện tử.
Theo dự thảo do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM xây dựng, doanh nghiệp có thể được ngân sách thành phố hỗ trợ tối đa 50% chi phí cho một số hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ. Tổng mức hỗ trợ cao nhất có thể đạt 7 tỷ đồng cho một dự án nếu đáp ứng đồng thời các nhóm nội dung được quy định.
Cơ chế được đề xuất tập trung vào hai hoạt động chính là sản xuất mẫu thử và mua, đổi mới công nghệ.
Đối với sản xuất mẫu thử, mức hỗ trợ tối đa là 50% tổng chi phí nhưng không vượt quá 2 tỷ đồng cho một dự án. Đây là khoản hỗ trợ hướng đến giai đoạn doanh nghiệp biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thử nghiệm, qua đó kiểm chứng công nghệ trước khi tiến tới sản xuất ở quy mô lớn.
Trong khi đó, hoạt động mua công nghệ hoặc đổi mới công nghệ có thể được hỗ trợ tối đa 50% chi phí, với mức trần 5 tỷ đồng cho mỗi dự án.
Đáng chú ý, một dự án nếu đồng thời đáp ứng cả hai nhóm nội dung trên có thể được áp dụng mức hỗ trợ tích hợp tối đa 7 tỷ đồng. Tuy nhiên, số tiền thực tế vẫn bị giới hạn bởi nguyên tắc hỗ trợ không quá 50% tổng chi phí của dự án.
Như vậy, con số 7 tỷ đồng không phải khoản ngân sách cố định mà mọi doanh nghiệp đều được nhận. Mức hỗ trợ phụ thuộc vào chi phí thực tế, nội dung đầu tư và việc dự án có đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của chính sách hay không.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là phạm vi thụ hưởng được xác định tương đối cụ thể.
Đối với dự án sản xuất sản phẩm phụ trợ trực tiếp cho ngành bán dẫn, doanh nghiệp phải sản xuất các loại nguyên liệu, vật tư hoặc linh kiện được sử dụng trực tiếp trong dây chuyền sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn theo danh mục do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành.
Danh mục này bao gồm nhiều nhóm sản phẩm nằm ở các công đoạn khác nhau của chuỗi giá trị bán dẫn, từ silicon tinh khiết cao, wafer cho đến các hợp chất bán dẫn như SiC, GaAs, GaN và InP. Bên cạnh đó còn có mặt nạ quang, chất cản quang, hóa chất và khí chuyên dụng, bia phún xạ, khung dẫn, đế mạch đóng gói, vật liệu đóng gói, dây kết nối và vật liệu dùng để gắn wafer, die, chip.
Điều này cho thấy chính sách được thiết kế nhằm hỗ trợ những doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào chuỗi sản xuất bán dẫn, thay vì mở rộng cho mọi hoạt động cung cấp dịch vụ hoặc sản phẩm liên quan gián tiếp đến ngành.
Doanh nghiệp cũng phải có bộ phận R&D chuyên trách. Tổng chi phí dành cho hoạt động nghiên cứu và phát triển phải đạt tối thiểu 2% doanh thu thuần bình quân trong ba năm tài chính liền kề.
Đây là điều kiện đáng chú ý bởi chính sách không chỉ hướng đến việc hỗ trợ một dự án riêng lẻ mà còn đặt yêu cầu doanh nghiệp phải có năng lực nghiên cứu và phát triển nhất định.
Bên cạnh công nghiệp bán dẫn, dự thảo còn đưa các dự án sản xuất thiết bị điện tử vào phạm vi xem xét hỗ trợ.
Nhóm này bao gồm sản phẩm điện tử, máy vi tính, sản phẩm quang học và thiết bị truyền thông thuộc nhóm C.26 của Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam.
Đối tượng được hưởng chính sách là doanh nghiệp Việt Nam thực hiện dự án thuộc phạm vi nghị quyết, đồng thời phải kê khai và nộp thuế thực tế trên địa bàn TP.HCM.
Việc đưa thiết bị điện tử vào cùng chính sách có thể tạo thêm dư địa để hình thành hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao rộng hơn, trong đó doanh nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu ngay từ khâu sản xuất chip nhưng có thể tham gia ở các mắt xích liên quan đến linh kiện, vật liệu, thiết bị và công nghệ.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp hiện nay chủ yếu tập trung vào những lĩnh vực như tín dụng, thuế và thị trường. Trong khi đó, nguồn lực dành trực tiếp cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vẫn còn hạn chế.
Đối với doanh nghiệp công nghệ cao, bài toán này đặc biệt đáng chú ý. Một sản phẩm mới có thể cần thời gian dài cho nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện trước khi tạo ra doanh thu. Do đó, toàn bộ chi phí R&D nếu do doanh nghiệp tự gánh chịu sẽ tạo ra rủi ro lớn, nhất là với các doanh nghiệp có quy mô vốn chưa đủ mạnh.
Cơ chế hỗ trợ một phần chi phí vì vậy được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính trong giai đoạn đầu, đồng thời khuyến khích đầu tư vào những công nghệ có khả năng hình thành sản phẩm thực tế.
Về dài hạn, TP.HCM đặt mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, thúc đẩy nội địa hóa chuỗi cung ứng công nghệ cao và tăng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào ngành bán dẫn.
Dự thảo nghị quyết hiện đang được hoàn thiện trước khi được UBND TP.HCM xem xét, trình HĐND thành phố quyết định. Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ tạo thêm một công cụ hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và đổi mới công nghệ, thay vì chỉ tập trung vào các chính sách hỗ trợ tài chính theo cách truyền thống.
Vân Thư
