Đào tạo chỉ là điểm bắt đầu. Giá trị thực sự nằm ở việc nhân viên thay đổi hành vi và tạo ra kết quả sau quá trình học.
Sáng 8/10, tại Nhà hát VOH, Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM tổ chức Hội thảo “Xây dựng doanh nghiệp học tập trong Thành phố học tập”, một trong những hoạt động chuyên đề của Tuần lễ Doanh nhân và Sách năm 2026.
Thay vì tiếp cận học tập đơn thuần dưới góc độ đào tạo nhân sự, hội thảo đặt câu hỏi rộng hơn: Làm thế nào để tri thức trở thành một phần trong năng lực vận hành và sức cạnh tranh của doanh nghiệp?
Trong nhiều doanh nghiệp, đào tạo đã trở thành một hoạt động quen thuộc. Nhân viên tham gia các khóa học, hội thảo, chương trình nâng cao kỹ năng, nhưng kết quả sau đào tạo không phải lúc nào cũng chuyển thành thay đổi trong công việc.
Khoảng cách này cho thấy một vấn đề lớn hơn: doanh nghiệp có thể “đào tạo”, nhưng chưa chắc đã “biết học”.
Một tổ chức biết học phải có khả năng nhận diện vấn đề, rút kinh nghiệm, lưu giữ tri thức và đưa những bài học đó trở lại quy trình vận hành. Khi một sáng kiến được thử nghiệm, một thất bại xảy ra hay một dự án hoàn thành, điều quan trọng không chỉ là kết quả mà còn là doanh nghiệp đã học được gì và làm thế nào để kinh nghiệm đó tiếp tục tạo giá trị.
Trong bối cảnh AI đang làm thay đổi cách con người làm việc, tốc độ học tập càng trở nên quan trọng. Những kỹ năng từng được xem là lợi thế có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời. Doanh nghiệp vì vậy phải liên tục cập nhật năng lực của đội ngũ, đồng thời tạo cơ chế để tri thức mới được ứng dụng nhanh vào thực tế.
Tại hội thảo, vai trò của người lãnh đạo được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình hình thành doanh nghiệp học tập.
Theo bà Trương Hải Thanh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, doanh nghiệp không chỉ là nơi tạo việc làm mà còn phải trở thành một không gian học tập của người trưởng thành. Trong phần lớn cuộc đời sau khi rời ghế nhà trường, người lao động gắn bó với doanh nghiệp và cộng đồng. Vì vậy, học tập suốt đời cần được tiếp tục ngay trong môi trường làm việc.
Từ góc độ này, lãnh đạo doanh nghiệp không chỉ quyết định ngân sách đào tạo mà còn quyết định văn hóa học tập. Nếu người đứng đầu chủ động cập nhật kiến thức, thừa nhận những điều mình chưa biết, khuyến khích nhân viên đặt câu hỏi và chấp nhận thử nghiệm, tổ chức sẽ có nhiều cơ hội hình thành một môi trường học tập thực chất.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp chỉ coi đào tạo là một khoản chi phí bắt buộc hoặc hoạt động nhân sự định kỳ, việc học khó có thể tạo ra chuyển biến sâu rộng.
Đây cũng là nội dung được bà Vưu Lệ Quyên, Tổng Giám đốc Biti’s, đề cập qua tham luận về sự chuyển hóa của người lãnh đạo; trong khi bà Tiêu Yến Trinh, Tổng Giám đốc TalentNet, phân tích khoảng cách giữa đào tạo và một tổ chức thực sự biết học.
Một doanh nghiệp học tập không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chương trình lớn. Quan trọng hơn là thiết lập được cơ chế để việc học diễn ra thường xuyên trong quá trình làm việc.
Ông Nguyễn Khắc Nguyện, Phó Tổng Giám đốc ACB, chia sẻ về việc đưa học tập trở thành một phần trong hoạt động vận hành của tổ chức. Cách tiếp cận này cho thấy đào tạo chỉ là một mắt xích; mục tiêu cuối cùng phải là hình thành năng lực mới và cải thiện hiệu quả công việc.
Trong khi đó, bà Trịnh Mai Phương, Phó Chủ tịch phụ trách Nhân sự Unilever Việt Nam, tập trung vào câu chuyện xây dựng năng lực tương lai. Thay vì chờ thị trường thay đổi rồi mới đào tạo, doanh nghiệp cần dự báo những năng lực sẽ cần trong tương lai và chuẩn bị từ sớm.
Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng khi AI đang khiến nhiều công việc thay đổi nhanh chóng. Người lao động không chỉ cần học cách sử dụng công cụ mới mà còn phải phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, phối hợp và thích ứng.
Hội thảo cũng mở rộng câu chuyện từ phạm vi một doanh nghiệp sang hệ sinh thái doanh nghiệp của TP.HCM.
Theo định hướng được chia sẻ tại sự kiện, quá trình này có thể hình thành theo ba tầng: doanh nhân học tập, doanh nghiệp học tập và cộng đồng doanh nghiệp học tập. Nếu tầng thứ nhất bắt đầu từ sự thay đổi của người lãnh đạo, tầng thứ hai đưa học tập vào hoạt động của tổ chức thì tầng thứ ba tạo ra sự lan tỏa giữa các doanh nghiệp.
Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhóm thường gặp hạn chế về nguồn lực đào tạo. Việc chia sẻ kinh nghiệm, mô hình và tri thức giữa các doanh nghiệp có thể giúp giảm chi phí thử – sai và mở rộng khả năng tiếp cận các phương pháp quản trị mới.
Phiên thảo luận “Học nhanh hơn sự thay đổi”, do bà Huỳnh Thị Xuân Liên, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH CAO Fine Jewellery, điều phối, tiếp tục đặt vấn đề về cách doanh nghiệp duy trì năng lực thích ứng trong môi trường kinh doanh mới.
Với TP.HCM, xây dựng thành phố học tập vì thế không chỉ nằm ở hệ thống trường học. Khi doanh nghiệp trở thành nơi người trưởng thành tiếp tục học hỏi, còn tri thức được biến thành năng suất và đổi mới, tinh thần học tập suốt đời mới có thể đi vào đời sống kinh tế.
Đức Tân
