Tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026, ông Na Ki Hong, Tổng Giám đốc Samsung Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu chuyển dịch từ mô hình “sản xuất tại Việt Nam” sang “cùng nghiên cứu, cải tiến và tạo thêm giá trị tại Việt Nam”.
Thông điệp này phản ánh định hướng nâng cấp hoạt động của các tập đoàn công nghệ quốc tế tại Việt Nam, trong bối cảnh nền kinh tế cần những động lực tăng trưởng mới dựa trên năng suất lao động, trình độ nhân lực và khả năng làm chủ công nghệ.
Theo lãnh đạo Samsung Việt Nam, đổi mới sáng tạo không đơn thuần là hoạt động hỗ trợ sản xuất mà còn là yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển dài hạn của doanh nghiệp. Vì vậy, việc mở rộng hoạt động nghiên cứu, phát triển và cải tiến sản phẩm cần được xem là một phần trong quá trình nâng cao chất lượng đầu tư.
Từ sản xuất đến tạo ra giá trị công nghệ
Việt Nam đã trở thành một địa điểm sản xuất quan trọng trong mạng lưới toàn cầu của nhiều tập đoàn điện tử. Tuy nhiên, để tận dụng tốt hơn lợi thế này, nền kinh tế cần từng bước mở rộng từ những công đoạn sản xuất sang các hoạt động có hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn.
Tại sự kiện, ông Na Ki Hong đề cập khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm 77,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Con số này cho thấy vai trò lớn của doanh nghiệp FDI đối với hoạt động thương mại, đồng thời đặt ra vấn đề về khả năng lan tỏa công nghệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa.
Theo định hướng được Samsung đưa ra, điều quan trọng không chỉ là sản phẩm được sản xuất tại Việt Nam, mà còn là đội ngũ kỹ sư trong nước có thể tham gia đến đâu vào quá trình nghiên cứu, cải tiến và giải quyết các bài toán kỹ thuật.
Khi nhân lực Việt Nam được tham gia trực tiếp vào những công đoạn này, kiến thức và kinh nghiệm có điều kiện tích lũy trong nước. Đây là nền tảng để phát triển năng lực chuyên môn, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và tạo thêm cơ hội cho Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Sự chuyển dịch cũng có ý nghĩa đối với chiến lược thu hút đầu tư. Thay vì chỉ chú trọng quy mô nhà máy và sản lượng xuất khẩu, Việt Nam cần quan tâm nhiều hơn đến chất lượng hoạt động đầu tư, khả năng phát triển nhân lực và mức độ kết nối giữa doanh nghiệp FDI với hệ sinh thái công nghiệp trong nước.
Mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp nội địa
Một trong những vấn đề quan trọng của quá trình nâng cấp chuỗi giá trị là năng lực của doanh nghiệp Việt Nam. Để trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn công nghệ lớn, doanh nghiệp nội địa cần đáp ứng những yêu cầu khắt khe về chất lượng, tiến độ, quản trị sản xuất và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Bên cạnh đó, khả năng đổi mới quy trình, đầu tư công nghệ và phát triển đội ngũ nhân lực có chuyên môn sẽ quyết định mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào mạng lưới cung ứng toàn cầu.
Nếu quan hệ hợp tác chỉ dừng ở việc cung cấp những sản phẩm, linh kiện đơn giản, cơ hội tích lũy năng lực công nghệ có thể còn hạn chế. Ngược lại, việc mở rộng hợp tác kỹ thuật, cải tiến sản phẩm và phát triển giải pháp mới sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa từng bước nâng cao vị thế.
Đối với các tập đoàn FDI, tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam cũng góp phần xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, giảm sự phụ thuộc vào một số nguồn cung và phát huy lợi thế của thị trường sở tại.
Trong dài hạn, yêu cầu đặt ra là hình thành môi trường hợp tác trong đó doanh nghiệp FDI không chỉ đóng vai trò sản xuất, xuất khẩu mà còn góp phần phát triển năng lực công nghệ, nhân lực và hệ sinh thái công nghiệp tại Việt Nam.
Định hướng của Samsung cho thấy cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư trong giai đoạn mới không chỉ nằm ở chi phí lao động hay quy mô sản xuất. Khả năng cung cấp nhân lực chất lượng cao, năng lực nghiên cứu và môi trường đổi mới sáng tạo sẽ ngày càng có ý nghĩa đối với quyết định đầu tư của các tập đoàn quốc tế.
Minh Thiện
