Ngày Lương thực thế giới năm 2026 nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mới sáng tạo thành hành động thực tiễn, hướng đến hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững. Tại Việt Nam, Đề án phát triển một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long được xác định là một trọng tâm của quá trình chuyển đổi xanh trong nông nghiệp.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức Hội nghị Ngày Lương thực thế giới năm 2026, đồng thời tăng cường hợp tác triển khai Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”.
Hội nghị do Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính và Tiến sĩ Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam, đồng chủ trì. Sự kiện có khoảng 200 đại biểu tham dự trực tiếp cùng hàng trăm đại biểu trực tuyến, đại diện các cơ quan quản lý, địa phương, cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân.
Với chủ đề “Sáng tạo cho ngày mai đủ đầy” – “Innovate today. Nourish tomorrow.”, Ngày Lương thực thế giới năm 2026 đặt trọng tâm vào việc đưa các ý tưởng và giải pháp đổi mới vào thực tiễn, góp phần xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm bền vững, bao trùm và có khả năng thích ứng tốt hơn trước những biến động.
Đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp không chỉ dừng lại ở phát triển công nghệ hay thử nghiệm phương thức sản xuất mới, mà còn đòi hỏi khả năng ứng dụng rộng rãi, đáp ứng nhu cầu của người sản xuất và thị trường. Việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế lâu dài cho cộng đồng là những yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển đổi.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, bảo đảm an ninh lương thực trong giai đoạn mới không thể chỉ dựa vào việc gia tăng sản lượng. Ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả sản xuất, giảm tác động đến môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời bảo đảm sinh kế bền vững cho nông dân.
Với vai trò là quốc gia sản xuất và xuất khẩu nông sản quan trọng, Việt Nam cần tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức sản xuất và phát triển thị trường nhằm nâng cao sức cạnh tranh dài hạn của nông sản trong nước.
Cùng quan điểm, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính khẳng định vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thúc đẩy nông nghiệp xanh. Theo đó, các giải pháp công nghệ cần được ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn, gắn kết hoạt động nghiên cứu với nhu cầu của nông dân và thị trường, qua đó nâng cao giá trị nông sản, giảm phát thải và cải thiện sinh kế cho người sản xuất.
Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là thúc đẩy triển khai Đề án một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là sáng kiến hướng đến chuyển đổi ngành hàng lúa gạo theo hướng nâng cao chất lượng, giảm phát thải và gắn sản xuất với mục tiêu tăng trưởng xanh.
Ý nghĩa của đề án không chỉ nằm ở quy mô diện tích canh tác mà còn ở việc thay đổi phương thức sản xuất, sử dụng giống và vật tư nông nghiệp, ứng dụng khoa học – công nghệ, củng cố vai trò của hợp tác xã và tăng cường liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp. Việc phát triển chuỗi giá trị và huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh cũng được xem là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả của ngành hàng lúa gạo.
Tại hội nghị, các đại biểu cập nhật tiến độ triển khai, định hướng và nhu cầu nguồn lực của đề án trong giai đoạn 2026–2030. Những vấn đề được trao đổi gồm đổi mới kỹ thuật và công nghệ, liên kết chuỗi, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường, tài chính xanh, nâng cao năng lực cộng đồng và phát huy vai trò của phụ nữ, thanh niên trong đổi mới sáng tạo nông nghiệp.
Các ý kiến cũng nhấn mạnh rằng hiệu quả của đề án cần được đánh giá trên nhiều phương diện, từ chất lượng và giá trị hạt gạo, hiệu quả sản xuất, thu nhập của nông dân đến mức giảm phát thải có thể kiểm chứng và sức cạnh tranh lâu dài của ngành hàng.
Tại sự kiện, bà Kate Wallace, Tổng Lãnh sự Úc, khẳng định cam kết hỗ trợ của Chính phủ Úc đối với việc triển khai Đề án một triệu héc-ta lúa phát thải thấp.
Một trong những hoạt động hợp tác đáng chú ý là Dự án Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo thích ứng với biến đổi khí hậu và bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC), do Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) hỗ trợ thông qua SNV Việt Nam.
Theo thông tin tại hội nghị, dự án áp dụng Quy trình 4043 trên diện tích khoảng 240.000 ha, trực tiếp đóng góp vào quá trình triển khai đề án. TRVC được xem là mô hình tham khảo để tích lũy kinh nghiệm, hoàn thiện phương thức tổ chức sản xuất và thúc đẩy nhân rộng các mô hình lúa gạo chất lượng cao, phát thải thấp trong khu vực.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp, việc kết hợp đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho quá trình chuyển đổi ngành hàng lúa gạo. Qua đó, mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh không chỉ hướng đến giảm tác động môi trường mà còn gắn với nâng cao giá trị nông sản, cải thiện thu nhập và củng cố vị thế của gạo Việt Nam trên thị trường.
