Ngày 24/7 tại TP.HCM, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn Logistics kết nối các khu vực năm 2026 với chủ đề “Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu – Cơ hội mới cho logistics Việt Nam”. Sự kiện quy tụ đại diện các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp logistics và nhiều đối tác quốc tế nhằm tìm kiếm giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành logistics trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình.
Trong bối cảnh các doanh nghiệp quốc tế liên tục điều chỉnh mạng lưới sản xuất và vận tải, Việt Nam được đánh giá là một trong những điểm đến hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, để biến lợi thế thành động lực tăng trưởng dài hạn, ngành logistics cần những bước đi mang tính đột phá về hạ tầng, thể chế, chuyển đổi số và phát triển xanh.
Chia sẻ tại diễn đàn, bà Ngô Thị Thu Hằng, đại diện Maersk, cho rằng Việt Nam cần sớm hoàn thiện các chính sách hỗ trợ tài chính nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực cảng biển và logistics.
Theo bà Hằng, doanh nghiệp rất mong Nhà nước xây dựng khung chính sách rõ ràng về ưu đãi thuế, phí, tín dụng xanh và các chương trình hỗ trợ tài chính để khuyến khích đầu tư vào cảng biển xanh, cảng thông minh cũng như các giải pháp chuyển đổi số.
Không chỉ ở lĩnh vực cảng biển, Maersk cũng đang định hướng đầu tư phương tiện vận tải thân thiện môi trường như xe tải điện và xà lan điện. Tuy nhiên, chi phí đầu tư cho các phương tiện này hiện cao gấp 3-4 lần so với phương tiện sử dụng nhiên liệu truyền thống.
“Doanh nghiệp rất mong có cơ chế tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh để rút ngắn quá trình chuyển đổi, góp phần thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững của toàn ngành logistics”, bà Hằng nhấn mạnh.
Theo đại diện Maersk, mặc dù Việt Nam đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất và xuất khẩu lớn của châu Á, nhưng để cạnh tranh với các trung tâm logistics hàng đầu như Singapore, Thượng Hải, Malaysia hay Hồng Kông, cần có những chính sách mang tính đột phá về kết nối logistics đa phương thức, chuyển đổi số, logistics xanh và nâng cao chất lượng dịch vụ.
Điều phối phiên thảo luận, đại diện ban tổ chức cho rằng kinh nghiệm từ cảng Busan và tập đoàn Maersk cho thấy sức cạnh tranh của một trung tâm logistics hiện đại không chỉ được quyết định bởi quy mô hạ tầng.
Quan trọng hơn là khả năng kết nối giữa các phương thức vận tải, chất lượng dịch vụ logistics, hiệu quả tổ chức chuỗi cung ứng, chi phí vận hành và đặc biệt là môi trường đầu tư hấp dẫn đối với doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Đây cũng là những yếu tố Việt Nam cần tiếp tục cải thiện nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc.
Trao đổi tại diễn đàn, ông Lê Văn Danh cho biết TP.HCM mới sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu đang sở hữu không gian phát triển rất lớn về công nghiệp, thương mại, cảng biển, logistics, đổi mới sáng tạo và dịch vụ.
Theo ông, cùng với quy mô kinh tế hàng đầu cả nước, thành phố còn được hưởng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù do Quốc hội và Chính phủ ban hành nhằm thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn mới.
Một trong những dấu mốc quan trọng là UBND TP.HCM vừa chính thức ban hành quyết định thành lập Khu thương mại tự do TP.HCM gắn với cảng biển Cái Mép – Thị Vải.
Ông Danh cho biết mô hình này được nghiên cứu từ kinh nghiệm của Busan (Hàn Quốc), nơi phát triển thành công khu thương mại tự do gắn với cảng biển và hệ thống logistics hiện đại.
Theo ông, khu thương mại tự do sẽ tạo điều kiện phát triển mạnh các dịch vụ logistics, giao dịch thương mại quốc tế cũng như các hoạt động gia công, lắp ráp, đóng gói, tạo giá trị gia tăng cho hàng hóa xuất nhập khẩu.
Bên cạnh phát triển hạ tầng, ông Lê Văn Danh cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp logistics.
Việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và cải thiện chất lượng dịch vụ. Trong khi đó, các tiêu chuẩn quốc tế về phát triển bền vững như ESG, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) hay quy định về truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn.
Theo ông, TP.HCM cũng đang mở rộng hợp tác với nhiều tổ chức quốc tế, tập đoàn logistics và doanh nghiệp FDI nhằm học hỏi kinh nghiệm quản lý, đẩy nhanh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng dịch vụ logistics.
Các chuyên gia tại diễn đàn nhận định, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo ra cơ hội hiếm có để Việt Nam nâng tầm vị thế trong mạng lưới logistics khu vực.
Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong việc hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng logistics hiện đại, mở rộng kết nối đa phương thức, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái logistics xanh.
Nếu những giải pháp này được triển khai hiệu quả, Việt Nam không chỉ củng cố vai trò là trung tâm sản xuất của khu vực mà còn có cơ hội trở thành điểm trung chuyển logistics quan trọng tại châu Á, gia tăng sức cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
