Dù sở hữu quy mô cơ sở lưu trú lớn nhất cả nước, ngành khách sạn TP.HCM đang đứng trước bài toán gay gắt khi nhu cầu tuyển mới mỗi năm cao gấp 4–6 lần năng lực đào tạo. Để đạt mục tiêu đón 20 triệu lượt khách quốc tế vào năm 2030, Thành phố đang gấp rút triển khai hàng loạt chiến lược tái cấu trúc và chuẩn hóa nguồn nhân lực.
Thành phố Hồ Chí Minh vừa công bố kế hoạch chiến lược nhằm tái cấu trúc và phát triển nguồn nhân lực cho ngành khách sạn đến năm 2030, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ, năng lực cạnh tranh và hiện thực hóa định hướng trở thành một trong ba cực tăng trưởng du lịch hàng đầu cả nước.
Theo số liệu từ Sở Du lịch TP.HCM, sau khi hợp nhất địa giới hành chính, toàn Thành phố hiện có hơn 4.809 cơ sở lưu trú với khoảng 106.000 phòng, quy mô lớn nhất cả nước. Khối lưu trú hiện đang sử dụng khoảng 120.000–125.000 lao động. Tuy nhiên, trước các mục tiêu tăng trưởng theo Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị và Đề án phát triển du lịch Thành phố (đón 20 triệu lượt khách quốc tế, 67 triệu lượt khách nội địa và đạt doanh thu 684.000 tỷ đồng vào năm 2030), nhu cầu về buồng phòng sẽ tăng lên khoảng 197.000–210.000 phòng.
Để vận hành hệ thống này, ước tính trung bình mỗi năm Thành phố cần bổ sung từ 17.000 đến 22.000 lao động mới. Nếu tính cả tỷ lệ lao động biến động, nghỉ việc hoặc chuyển ngành, tổng nhu cầu tuyển mới thực tế có thể lên tới 23.000–38.000 người/năm. Trong khi đó, tổng năng lực đào tạo chính quy chuyên ngành khách sạn của khoảng 56 cơ sở đào tạo trên địa bàn Thành phố hiện chỉ đáp ứng khoảng 5.000–6.000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm. Khoảng cách cung – cầu chênh lệch từ 4 đến 6 lần này đang đặt ra bài toán gay gắt về chất lượng phục vụ nếu không có giải pháp can thiệp kịp thời.
Bên cạnh áp lực gia tăng về số lượng, ngành khách sạn Thành phố còn đối mặt với những khoảng trống lớn về chất lượng nguồn nhân lực. Thống kê cơ cấu trình độ lao động cho thấy tỷ lệ lao động trình độ sơ cấp, dưới sơ cấp và chưa qua đào tạo chiếm tới 36%. Chất lượng nhân lực có sự phân hóa rõ rệt giữa khối khách sạn 3–5 sao và khối cơ sở lưu trú nhỏ lẻ (1–2 sao). Đáng chú ý, số lượng cơ sở lưu trú đăng ký xếp hạng sao có xu hướng sụt giảm mạnh, dẫn đến việc thiếu hụt các công cụ khuyến khích chuẩn hóa kỹ năng và nghề nghiệp trên toàn hệ thống.
Một thách thức quan trọng khác là sự thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ quản lý cấp trung, giám sát và nhân sự có năng lực quản trị hiện đại. Ngành du lịch Thành phố đang thiếu các quản lý người Việt có khả năng điều hành tại các chuỗi khách sạn quốc tế, nhân sự thạo các ngoại ngữ hiếm (Hàn, Nhật, Tây Ban Nha, Đức…), cũng như lực lượng lao động am hiểu về quản trị doanh thu (Revenue Management), ứng dụng AI, công nghệ số, chuyển đổi xanh (ESG) và quản trị trải nghiệm khách hàng.
Để tháo gỡ “nút thắt kép” về buồng phòng và con người, các chuyên gia và cơ quan quản lý đề xuất mô hình giải pháp hệ thống dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa 3 nhà: Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp.
Về phía cơ quan quản lý, Sở Du lịch TP.HCM đang định hướng hoàn thiện hệ thống dữ liệu nhân lực khách sạn (Hotel Workforce Observatory), đồng thời tháo gỡ các vướng mắc cơ chế để triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo, hỗ trợ chi phí bồi dưỡng cho lao động tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thành phố cũng đang phối hợp với các tổ chức quốc tế triển khai các chương trình đào tạo chuẩn hóa, điển hình như Chương trình Swiss Executive Hospitality Training (Swiss EHT) giai đoạn 2025–2027 với 3 cấp độ đào tạo nâng cao năng lực cho hàng trăm nhân sự đang làm việc tại các cơ sở lưu trú.
Về phía cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, các giải pháp tập trung vào việc cập nhật bộ tiêu chuẩn nghề nghiệp theo chuẩn ASEAN/VTOS, đẩy mạnh mô hình đào tạo ngay tại doanh nghiệp (train-on-the-job), công nhận người huấn luyện nội bộ và xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng để giữ chân nhân tài. Khung năng lực nhân lực khách sạn chất lượng cao trong giai đoạn mới được định hình qua 6 nhóm cốt lõi: Nghiệp vụ & tiêu chuẩn, Thích ứng dịch vụ, Số & dữ liệu, Thương mại & hiệu quả, Lãnh đạo & phát triển con người, cùng với Điểm đến & phát triển bền vững.
Chiến lược phát triển nhân lực cũng được điều chỉnh linh hoạt theo không gian du lịch mới của Thành phố sau hợp nhất, phân hóa rõ năng lực phục vụ cho từng loại hình: khách sạn đô thị, du lịch MICE Bình Dương, du lịch nghỉ dưỡng biển Bà Rịa – Vũng Tàu hay sinh thái Côn Đảo.
Chuẩn bị nguồn nhân lực khách sạn chất lượng cao không chỉ đơn thuần là bài toán nhân sự của từng doanh nghiệp, mà là điều kiện nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030.
Thành Công
