Tại họp báo thường kỳ quý III của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ông Đỗ Quốc Việt, Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh, đã thông tin về công tác quản lý phim ngắn, phim ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng.
Theo ông Việt, để xác định trách nhiệm quản lý đối với các nội dung phim trên môi trường số, trước hết cần làm rõ phạm vi điều chỉnh của Luật Điện ảnh. Khoản 2, Điều 3 Luật Điện ảnh năm 2022, có hiệu lực từ ngày 1/1/2023, đã quy định cụ thể khái niệm phim. Vì vậy, không phải mọi nội dung có hình ảnh chuyển động đều được xem là phim và thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về điện ảnh.
Đối với hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng, Luật Điện ảnh cũng quy định rõ chủ thể được phép thực hiện và các nghĩa vụ liên quan. Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 21, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động này phải đáp ứng các điều kiện, đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định.
Điều đó đồng nghĩa phim ngắn hay phim được tạo ra với sự hỗ trợ của AI không mặc nhiên nằm ngoài phạm vi quản lý. Khi một tác phẩm được xác định là phim theo quy định pháp luật và được phổ biến trên không gian mạng, việc phát hành vẫn phải tuân thủ những yêu cầu tương ứng, không phụ thuộc vào thời lượng hay công nghệ được sử dụng để sản xuất.
Theo đại diện Cục Điện ảnh, quá trình xây dựng Luật Điện ảnh năm 2022 đã tính đến sự phát triển của công nghệ và xu hướng gia tăng số lượng phim được sản xuất bằng các phương thức mới. Trên cơ sở đó, luật đặt ra trách nhiệm đối với các chủ thể đủ điều kiện phổ biến phim trên mạng, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hoạt động này.
Thời gian qua, cơ quan quản lý đã tiến hành kiểm tra các tác phẩm điện ảnh được phổ biến trên không gian mạng nói chung, không chỉ giới hạn ở phim ngắn. Qua kiểm tra, một số nền tảng và phim có hoạt động phổ biến chưa đúng quy định đã bị xử lý, trong đó có trường hợp bị yêu cầu gỡ bỏ.
Công tác rà soát, kiểm tra và giám sát được tiếp tục tăng cường nhằm nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật trong môi trường số. Tuy nhiên, ông Việt cũng thừa nhận việc phát hiện toàn bộ nội dung vi phạm tại cùng một thời điểm là thách thức lớn, trong bối cảnh số lượng phim và nội dung được đăng tải trên các nền tảng ngày càng nhiều.
Theo ông Việt, những khó khăn về khối lượng nội dung không đồng nghĩa cơ quan quản lý buông lỏng giám sát. Hoạt động kiểm tra trong thời gian qua đã góp phần ổn định việc phổ biến phim trên không gian mạng. Trong thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý những trường hợp không tuân thủ quy định.
Một nội dung khác được Cục Điện ảnh đề cập là việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến thẩm định, phân loại và phổ biến phim. Sau khi các nội dung sửa đổi liên quan được ban hành, cơ quan quản lý sẽ rà soát, điều chỉnh những văn bản dưới luật, bao gồm nghị định và thông tư có liên quan trực tiếp.
Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, tổ chức tham gia phổ biến phim trên không gian mạng, đồng thời bảo đảm các chủ thể thực hiện nghiêm trách nhiệm pháp lý. Đây là vấn đề đáng chú ý trong bối cảnh công nghệ AI đang mở rộng khả năng sáng tạo, giúp việc sản xuất hình ảnh và video trở nên dễ tiếp cận hơn với nhiều cá nhân, tổ chức.
Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ cũng đặt ra những thách thức đối với công tác quản lý nội dung. Phim sử dụng AI có thể được tạo ra nhanh chóng với nhiều hình thức thể hiện khác nhau, trong khi khối lượng nội dung được đăng tải trên các nền tảng trực tuyến rất lớn. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp, những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu pháp luật có thể tiếp tục được phổ biến và tiếp cận đông đảo người xem.
Ông Việt cho biết cơ quan quản lý đã ban hành các văn bản đề nghị phối hợp, đồng thời yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về phân loại và phổ biến phim trên không gian mạng. Với phim ứng dụng AI, lĩnh vực đang phát triển nhanh và tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện nội dung không phù hợp, Cục Điện ảnh sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng, trong đó có cơ quan báo chí, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.
Định hướng được đặt ra không chỉ dừng ở việc phát hiện, xử lý vi phạm mà còn hướng đến xây dựng môi trường phổ biến phim lành mạnh, có cơ chế điều tiết phù hợp. Qua đó, hoạt động sáng tạo và phổ biến tác phẩm điện ảnh trên không gian mạng có thể tiếp tục phát triển, đồng thời bảo đảm tuân thủ các quy định hiện hành.
Việc tăng cường rà soát phim AI cho thấy yêu cầu quản lý nội dung số cần theo kịp những thay đổi của công nghệ. Trong đó, xác định đúng phạm vi điều chỉnh của pháp luật, làm rõ trách nhiệm của các nền tảng và hoàn thiện quy định về phân loại phim sẽ là những yếu tố quan trọng để cân bằng giữa khuyến khích sáng tạo và bảo đảm môi trường văn hóa trên không gian mạng.
