Chiều 25/3, Báo Tuổi Trẻ phối hợp Hiệp hội Ẩm thực Thành phố Hồ Chí Minh (FBA) tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề “Phát triển kinh tế đêm – động lực thúc đẩy tăng trưởng Thành phố Hồ Chí Minh”.
Mục tiêu của tọa đàm là nhận diện các “điểm nghẽn” và khơi thông nguồn lực cho kinh tế đêm, tìm kiếm các giải pháp đột phá để đánh thức tiềm năng của “Thành phố không ngủ”, phát triển và đưa kinh tế đêm đóng góp nhiều hơn nữa vào tăng trưởng kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh.
Theo Ban tổ chức, trong bối cảnh Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án phát triển kinh tế ban đêm ở Việt Nam (Quyết định số 1129/QĐ-TTg, ngày 27/7/2020), thành phố đang xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, các nghị quyết về cơ chế đặc thù, thành phố có nhiều cơ hội thuận lợi để chủ động quy hoạch và thu hút đầu tư, phát triển kinh tế đêm, mở ra cơ hội tăng trưởng mới, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.
Ông Nguyễn Quốc Kỳ – Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty Du lịch Vietravel – cho rằng TPHCM cần nhìn lại không chỉ cách phát triển kinh tế đêm, mà cả định hướng phát triển kinh tế chung của đô thị này.
Kinh tế đêm có thể tạo thêm lực đẩy rất lớn cho lĩnh vực tiêu dùng (một trong những trụ cột tăng trưởng kinh tế của thành phố); đồng thời lan tỏa sang du lịch, dịch vụ và thu hút đầu tư.
Quy mô thị trường của thành phố hiện nay rất lớn, kèm theo dư địa rất rộng của lượng du khách đổ về, tạo động lực để phát triển các hoạt động kinh tế về đêm. Tuy nhiên, kinh tế đêm không chỉ gắn với ăn uống, vui chơi, giải trí mà còn là việc thúc đẩy du lịch, mở rộng các loại hình dịch vụ và kích thích tiêu dùng, mua sắm.
Quận 1 có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển mô hình kinh tế đêm, tạo điểm nhấn và góp phần phát triển kinh tế-xã hội của thành phố.
Tại tọa đàm, các chuyên gia, đại biểu đã tập trung thảo luận về bài toán quy hoạch không gian, đánh giá thực trạng, đa dạng hóa sản phẩm…; đồng thời, lắng nghe kiến nghị từ doanh nghiệp về chính sách phát triển kinh tế đêm.
Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Công thương Thành phố Nguyễn Nguyên Phương cho rằng: Nút thắt hàng đầu trong công tác triển khai phát triển kinh tế đêm vào thực tế nằm ở khâu tổ chức thực hiện.
Thành phố hiện chưa xác định rõ cơ quan nào đóng vai trò chịu trách nhiệm điều phối chung các hoạt động kinh tế đêm trên toàn địa bàn; dù đã có những phân công bước đầu, cơ chế vận hành vẫn thiếu rõ ràng và chưa phát huy hiệu quả; dẫn đến tình trạng các đề xuất, sáng kiến từ doanh nghiệp và địa phương chưa được triển khai đồng bộ. Thực tế cho thấy số lượng mô hình, chương trình kinh tế đêm triển khai thành công còn khá hạn chế.
Nguyên nhân không nằm ở việc thiếu ý tưởng hay nguồn lực xã hội, mà chủ yếu xuất phát từ các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý. Một trong những bất cập lớn là hệ thống quy định pháp lý hiện hành chưa phân định rõ ràng giữa hoạt động kinh tế ban ngày và ban đêm.
Các lĩnh vực đặc thù của kinh tế đêm như ẩm thực, giải trí.., đặc biệt là hoạt động phục vụ đồ uống có cồn, hiện vẫn đang chịu sự điều chỉnh bởi các quy định pháp luật chung, vốn được thiết kế cho hoạt động ban ngày…
Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Tiên Minh (Trưởng Bộ môn Marketing, Trường Kinh doanh UEH-Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh), phát triển kinh tế đêm không chỉ là bài toán thương mại mà còn là bài toán tổ chức đời sống đô thị hiện đại.
Dù tiếp cận theo góc độ nào, kinh tế đêm cũng cần được nhìn nhận đồng thời ở ba khía cạnh: kinh tế, văn hóa và xã hội. Thành phố cần có cách tiếp cận kinh tế đêm cởi mở hơn, không nên chỉ xem kinh tế đêm là chuyện mở cửa muộn hơn để bán hàng nhiều hơn.
Thành phố cần xem đây kinh tế đêm là hệ sinh thái trải nghiệm đô thị, bao gồm: Quy hoạch không gian, thiết kế trải nghiệm, an ninh, giao thông đêm, quản lý môi trường, hoạt động văn hóa và sức hấp dẫn thương hiệu đô thị.
Việc phát triển kinh tế đêm có thể góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, gia tăng chi tiêu ban đêm, thu hút đầu tư vào các lĩnh vực thương mại-dịch vụ-giải trí, tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đô thị.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Tiên Minh cho biết thêm: Kinh tế đêm của thành phố có nhiều tiềm năng và lợi thế nổi bật. Thành phố là trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch lớn nhất cả nước, sở hữu nhịp sống đô thị sôi động, sức mua cao và nhu cầu giải trí lớn; nguồn tài nguyên du lịch, văn hóa, nghệ thuật và ẩm thực phong phú; lực cầu mạnh mẽ từ cả du khách và cư dân đô thị.
Kinh nghiệm từ các quốc gia và đô thị phát triển kinh tế đêm cho thấy cần có đầu mối điều phối chuyên trách để quản lý hiệu quả; và cần quy hoạch kinh tế đêm theo chủ đề, gắn với đặc trưng văn hóa từng khu vực để tạo điểm nhấn. Bên cạnh việc đa dạng hóa sản phẩm, thành phố cần đầu tư đồng bộ về hạ tầng nền tảng như giao thông ban đêm, chiếu sáng, an ninh và khả năng tiếp cận.
Đặc biệt, kinh tế đêm phải gắn kết với bản sắc văn hóa địa phương để tạo giá trị riêng và sức cạnh tranh. Thành phố có thể tập trung vào nhóm sản phẩm kinh tế đêm như: Biểu diễn văn hóa-nghệ thuật ban đêm, tour đêm, chợ đêm và không gian nghệ thuật, phố đi bộ theo chủ đề, các không gian mở ban đêm, hệ thống hạ tầng vận hành kinh tế đêm. Việc tích hợp toàn diện các yếu tố trên sẽ góp phần hình thành một nền kinh tế đêm sôi động và bền vững.
Đức Tân
